LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG
GIAI ĐOẠN 3: XÁC LẬP CHỦ QUYỀN VÀ CÔNG CUỘC DI DÂN KHẨN HOANG
TỔNG QUAN GIAI ĐOẠN
Giai đoạn từ cuối thế kỷ XVII đến cuối thế kỷ XIX là thời kỳ then chốt ghi dấu công cuộc khẩn hoang và xác lập chủ quyền của người Việt trên vùng đất Bình Phước.
MỤC
DẤU CHÂN LỊCH SỬ
Năm 1698: Danh tướng Nguyễn Hữu Cảnh thiết lập huyện Phước Long thuộc dinh Trấn Biên, chính thức xác lập chủ quyền hành chính của người Việt tại đây.
Thế kỷ XVIII: Làn sóng di cư từ miền Trung vào ngày càng đông. Người Việt bắt đầu có mặt tại các vùng rừng núi phía Bắc phủ Gia Định (nay là Bình Phước), mở đất lập làng tập trung.
Thập niên 70 của thế kỷ XVIII: Lê Quý Đôn ghi chép trong Phủ biên tạp lục về sự phát triển của ruộng đất, đất trồng mía, dâu và sự xuất hiện của các "Khố trường" (nơi thu thuế) tại huyện Phước Long.
Nửa đầu thế kỷ XIX: Triều Nguyễn đẩy mạnh chính sách khẩn hoang, cho phép người dân tự chọn nơi khai khẩn, hỗ trợ lúa giống, trâu cày và vật dụng.
Năm 1862: Sau Hiệp ước Nhâm Tuất, Pháp chiếm 3 tỉnh miền Đông (trong đó có Biên Hòa bao gồm địa phận Bình Phước), bắt đầu thiết lập bộ máy cai trị thực dân.
MỤC
DI SẢN & CỔ VẬT
Di sản giai đoạn này phản ánh sự giao thoa văn hóa giữa các tộc người bản địa và người Việt mới định cư:
Cổ vật tại Bảo tàng: Hiện lưu giữ các bộ khung dệt, dụng cụ quay sợi và các công cụ sản xuất bằng sắt, đá ong truyền thống.
Di tích tín ngưỡng: Các đình thần được thành lập gắn liền với công cuộc lập làng như Đình thần Hưng Long (Chơn Thành, khoảng năm 1850) thờ Thành hoàng Bổn Cảnh.
MỤC
ĐỜI SỐNG & VĂN HÓA
Kinh tế: Sản xuất nông nghiệp tự cung tự cấp là chủ đạo. Cư dân bản địa chủ yếu làm nương rẫy, săn bắt, hái lượm; người Việt mang đến kỹ thuật trồng lúa nước, làm mộc và đúc đồng.
Giao thương: Diễn ra sự trao đổi hàng hóa giữa miền ngược và miền xuôi: uổng sản vật rừng đổi lấy muối, hải sản khô và đồ sắt từ miền dưới mang lên.
Văn hóa tâm linh: Phổ biến tín ngưỡng đa thần, thờ thần Rừng, thần Núi và đặc biệt là tín ngưỡng thờ Thần Hổ để cầu bình an trong quá trình khai phá vùng đất dữ.
Lễ hội: Sau mùa gặt hái, đồng bào thường hội họp ăn uống, đánh cồng chiêng vui chơi để tạ ơn thần linh.