LỊCH SỬ ĐỊA PHƯƠNG
GIAI ĐOẠN 2: THỜI KỲ CHUYỂN TIẾP VÀ GIAO THOA
TỔNG QUAN GIAI ĐOẠN
Sau gần 10 thế kỷ chịu ảnh hưởng của quốc gia cổ Phù Nam với nền văn hóa Óc Eo rực rỡ, từ thế kỷ X, lưu vực sông Đồng Nai tiếp tục là địa bàn sinh sống và lập nghiệp của các nhóm cư dân bản địa. Đây là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng, đánh dấu sự giao thoa văn hóa giữa các tộc người và sự thay đổi về quyền kiểm soát lãnh thổ trước khi lưu dân người Việt đến khai phá vào thế kỷ XVII.
Sự tiến hóa: Bức tranh lịch sử trải dài từ thời kỳ Tiền sử (Sơ kì Đá cũ sang Đá mới) đến thời kỳ Sơ sử (thời kỳ Kim khí).
Thời kỳ Vương quốc Phù Nam: Từ thế kỷ I đến thế kỷ VII, vùng đất Đồng Nai là một bộ phận lãnh thổ của vương quốc Phù Nam, một đế chế hùng mạnh tại Đông Nam Á lục địa lúc bấy giờ. Sau đó, từ giữa thế kỷ VII, vùng đất này bị Chân Lạp thôn tính.
MỤC
DẤU CHÂN LỊCH SỬ
Thế kỷ X – XIII: Đồng Nai là vùng đất đệm nằm giữa hai vương quốc Chân Lạp (phía Tây) và Chămpa (phía Đông), đồng thời chịu ảnh hưởng văn hóa từ cả hai quốc gia này.
Thế kỷ XIV – XVI: Cả Chân Lạp và Chămpa đều suy yếu, không còn khả năng kiểm soát chặt chẽ các vùng lãnh thổ xa trung tâm.
Trở thành vùng "vô chủ": Trong giai đoạn này, vùng đất Đồng Nai trở thành khu vực "vô chủ" về mặt hành chính nhà nước, chủ yếu chỉ có các tộc người bản địa sinh sống.
Tổ chức xã hội: Cư dân sinh sống theo đơn vị bộ lạc, thị tộc; mọi quyền điều hành và quyết định thuộc về các tộc trưởng có uy tín.
MỤC
DI SẢN & CỔ VẬT
Giai đoạn này để lại nhiều dấu tích đền thờ đạo Hindu và các cổ vật quý hiếm, đặc biệt là dưới lòng sông Đồng Nai:
Di tích đền thờ: Tiêu biểu là di tích Tân Lại (phường Bửu Long), Cầu Hang (phường Bửu Hòa), di tích Gò Bường (huyện Long Thành) và địa điểm Bến Sắn (huyện Nhơn Trạch).
Cổ vật tiêu biểu:
Tượng thần: Tượng nam thần (Chùa Đại Giác - thế kỷ X-XI; Bến Gỗ - thế kỷ XI), tượng thần Vishnu (Lòng sông Đồng Nai - thế kỷ XII-XIII; Chùa Bửu Sơn - thế kỷ XV).
Tượng Phật: Tìm thấy dưới lòng sông Đồng Nai, niên đại khoảng thế kỷ XII.
Đồ gốm: Các loại bình, vò, chum, ché, âu bằng gốm không men được tìm thấy nhiều ở khu vực Cù lao Rùa và lòng sông Đồng Nai (thế kỷ XII-XIII).
Hiện vật khác: Chân đế tượng thần Uma bằng đá sa thạch và các công cụ sản xuất tại xã Tam An (thế kỷ X-XI).
MỤC
ĐỜI SỐNG & VĂN HÓA
Kinh tế: Cư dân bản địa chủ yếu trồng lúa rẫy, săn bắt và hái lượm. Họ phát triển các nghề thủ công như trồng bông, dệt thổ cẩm, làm gốm, đan lát và chế tác kim hoàn để phục vụ đời sống và tín ngưỡng.
Giao thương: Dòng sông Đồng Nai đóng vai trò huyết mạch, kết nối trao đổi hàng hóa từ thượng lưu đến cửa biển Cần Giờ.
Tín ngưỡng: Bảo lưu các tín ngưỡng nguyên thủy thờ đa thần như thần Mặt Trời, Mặt Trăng, thần Sấm, thần Lúa (Yang Va), thần Rừng (Yang Bri). Đạo Hindu và đạo Phật cũng đã có mặt và ảnh hưởng đến đời sống tinh thần.
Lễ hội: Các lễ hội nông nghiệp tiêu biểu như lễ cúng thần Lúa (Sa Yang Va của người Chơ-ro), lễ hội mùa (Nor He của người Mạ) và lễ hội ăn trâu.
CÁC TƯ LIỆU
